БИЧЭЭЧ ОВОГТ ДОМИЙН ТӨМӨРТОГОО


Овог: Бичээч
Эцэгийн нэр: Домий
Өөрийн нэр: Төмөртогоо
Төрсөн огноо: 1938-05-03
Төрсөн газар: Өмнөговь, Ханбогд сум
Яс үндэстэн: Халх


Төгссөн сургууль (Educational Background):

1947-1957 Өмнөговь, Төвийн 10 жилийн дунд сургууль
1957-1962 Монгол Улсын их Сургууль


Эрдэмийн зэрэг, цол (Academic Degrees and Titles):

1990 Дэд докторын зэрэг                                                                
1994 Шинжлэх ухааны докторын зэрэг                                          
1994 Дэд профессор                                                                       
1995 Профессор цол                                                                       
1998 Академич (ШУА-ын жинхэнэ гишүүн)                                  


Ажилласан газар (Personal Activities):

1962-1963 Өмнөговийн төвийн 1О жилийн дунд сургуульд багш               
1963-1971 Улсын Багшийн Дээд Сургуульд багш                                  
1974-1975 /1977-1989 Улсын Багшийн Дээд Сургуульд багш                                 
1993-1996 Улсын Багшийн Их Сургуульд багш                                     
1996-2004 Улсын Башийн Их Сургуулийн дэд захирал                          


Эрдэм шинжилгээний сонирхол (Scientific Interest):

Монгол хэлний түүхэн хэл зүйн судлал,
Эртний бичигийн дурасхалын судлал


Эрдэм шинжилгээний үйл ажиллагаа (Academic Responsibilities):         
2018- МУИС Монгол судлалын Хүрээлэн. эрдэмийн Зөвлөлийн дарга                                                
2011-2016 Олон Улсын Монгол Судлалын Холбоо. Ерөнхий нарийн бичигийн дарга
2007-2011 ШУА. Хэл зохиолын Хүрээлэн. захирал   
2004-2010 МУИС. Монгол Судлалын Төвийн захирал                                                                           
1998- ШУА. Их, Бага чуулганы гишүүн                                                     
1995-  Хэл бичигийн ухаанаар (Sc.) докторын зэрэг хамгаалуулах Зөвлөлийн дарга, гишүүн                                                     
1994- Хэл бичигийн ухаанаар (Ph.) докторын зэрэг хамгаалуулах Зөвлөлийн дарга, гишүүн                                                           


Урилгын профессороор ажилласан (Visiting Professorship):

1972-1974 Энэтхэг. Шинэ Дели. Ж. Неру их сургууль. Төв Ази-Хималай судлалын Төв                                                                         
1975-1977 Япон. Токио. Олон Улс Судлалын Их Сургууль                                
1989-1993 ХБНГУ. Бонн Их Сургууль. Төв Ази Судлалын Хүрээлэн                
2008-2009 Япон. Токио. ТОУСИС Ази-Африк Судлалын Хүрээлэн                  


Хүндэдхэлийн өргөмжилөл (Honorary Professorship):

2000- Монгол Улсын Боловсоролын Их Сургууль                                
2003 БНХАУ. Өвөр Монголын Багшийн Их сургууль                         
2005 БНХАУ. Баруун хойд Үндэстэнүүдийн Их сургууль                                                                  
2006 БНХАУ. Өвөр Монголын Үндэстэнүүдийн Их сургууль           
2007 БНХАУ. Өвөр Монголын Их сургууль                                         
2007 БНХАУ. Бээжин. Төвийн Үндэстэнүүдийн Их сургууль                                    


Олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал (International Conferences and Symposiums Attended):

Улаанбаатар, Шинэ Дели, Токио, Осака, Киото, Окаяма, Бонн, Берлин, Лондон, Вена, Торонто, Хөххот, Бээжин, Шиамен, Куньмин, Тайпей,  Сөүл хотуудад болсон Дорно дахин  судлал, Монгол судлал, Үсэг бичигийн стандартын Хорооны хуралуудад оролцож, 80 орчим илтгэл хэлэлцүүсэн.


Эрдэм шинжлгээний сэтгүүлийн эрхлэгч, редакакцийн гишүүн (Editor and membership of Editorial Board)

1996-2004 Монгол хэл шинжилэл МУБИС Эрдэм шинжилгээний сэтгүүл         
2008-2011Хэл Зохиол Судлал ШУА. Хэл Зохиолын Хүрээлэн                          
2009- Оюуны хэлхээ Антоон Мостаэрт Монгол Судлалын Төв,                  
2005-2010 Acta Mongolica. The Center for Mongol Studies, NUM                         
2011- Mongolica (Journal of International Association for Mongol Studies)     
2011- Bulletin IAMS /Олон улсын монгол судлалын холбооны мэдээлэл/    
2007- Mongolica Pragensia. Publication of the Charles University in Prague    
2014- Altai Hakpo (Journal of Korean Association of Altaic Studies)               
2014-  Scripta. International Journal of Writing Systems                                                                                                            


Одоо эрхэлж байгаа ажил (Present Position):

2011- ШУА. ХЗХ. Эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтан                     
2016- Олон Улсын Монгол Судлалын Холбоо. Хүндэт ерөнхийлөгч          


Эрдэм шинжилгээний гол бүтээл (Main Publications):

Монгол хэлний түүхэн хөгжил, эртний бичгийн дурсгалын судалгаа болон үгсийн сангийн холбогдолтой 20 ном, 80 гаруй үгүүлэл бичиж нийтлүүлсэнээс гадна олон улсын эрдэм шинжилгээний 80 гаруй хуралд оролцож илтгэл тавьсан. Гол томоохон бүтээлүүд нь:

Монголын соёл, УБ., 1968, 81 тал. (Д. Хүүхэнбаатарын хамт)

A Modern Mongolian-English-Japanese Dictionary, Tokyo, 1979, 901 рp. Review: Masayoshi Kakudo, On the Modern Modern Mongolian-English-Japanese Dictionary complited by

  1. Tumurtogoo - Journal of the Osaka University of Foreign Studies, No 62, 1983, 17-35

Монгол хэлний түүхэн хэл зүйн үндэс, Уб., 1992, 215 тал.

Монгол хэл шинжлэлийн онол, түүхийн асуудалууд, Уб., 2002, 545 тал.

Араб үсэгийн монгол дурсгалуудын судалгаа, Уб., 2002, 172 тал.

Дөрвөлжин үсэгийн монгол дурсгалуудын судалгаа, Уб., 2002, 182 тал.       

Mongolian Monuments in Uighur-Mongolian Script. Introduction, Transcription, Word-Index,

            and Bibliography, Taipei, 2006, 726 pp. Review: A. Sarkozi, Acta Orientalia Hungarica

            61:3, 2008, 408-410 // Ondrej Srba, Mongolo-Tibetica Pragensia, 1:1, 2008, 141-143 //

            Bella Kempf, Ural-Altaic Studies 1/2,  2010, 113–114

Монгол хэлний биеийн төлөөний нэрийн гарал, хувьсал, тогтолцоо, Уб., 2008, 185 тал.

Mongolian Monuments in Phagspa Script. Introduction, Transcription, Word-Index, and

            Bibliography, Taipei, 2010, 280 pp.

Монгол хэлний бичигийн дурсгалуудын үгийн бүтэцийн харьцуулсан судалгаа. (Уйгуржин монгол, дөрвөлжин, араб, хитад үсэгээр тэмдэглэсэн монгол хэлний дурсхалууд),

            Уб., 2011, 221 тал.

Монгол хэлний үгийн бүтэцийн толь, Уб., 2014, 356 тал.

Хубилай хааны зарлигууд (Удирдхал, галиг, үгсийн цэс, тайлбар, номзүй), Уб., 2015, 92 тал

Монгол хэлний түүхэн судалгааны удирдхал, Уб., 2015, VI + 196 тал.

Монгол хэлний түүхэн хэл шинжилэлийн судалгаа (эрдэм шинжилгээний өгүүллийн чуулган) {= МУИС. Профессорын эрдэмийн өв}, Уб., 2017, 430 тал.

Монгол хэл шинжилэлийн судалгааны түүхээс (эрдэм шинжилгээний өгүүллийн чуулган)

            {= МУИС. Профессорын эрдэмийн өв}, Уб., 2917, 262 тал.

Монгол хэлний түүхэн авиа зүйн үндэс, Уб., 2017, 402 тал

Монгол хэлний үгийн гаралын тайлбар толь, Уб., 2018, 444 тал. Review: P. Rykin, An Etymological Dictionary of Mongolic Language, Journal of Northern Cultures Studies, 9,

            2018, 22-23

Монгол хэлэнд орсон гадаад үгийн хураангуй тайлбар толь, Уб., 2018, 199 тал


Шагнал, урамшуулал (Honors):

Ардын Боловсoролын тэргүүний ажилтан (1989)
Шинжилэх ухааны тэргүүний ажилтан (1997)
Үндэсний бичиг соёлыг дэлгэрүүлэгч тэмдэг (2001)
Ардын Хувисхалын 50, 60, 80 жилийн ойн медаль, (1974, 1986, 2001)
Алтан гадас одон, (1997)
Академич Б. Ринчений нэрэмжит медаль, (1995)
Шинжилэх Ухааны Гавьяат Зүдхэлтэн (2002)
Их Монгол Улс байгуулагдсаны 800 жилийн ойн хүндэт медаль (2006)
Шинжилэх Ухааны Академийн “Хубилай хаан” дурасхалын медаль (2008)
МУ-ын ШУА-ийн “Бүтээлийн шагнал” Алтан медаль (2011)
Монголын ахмад багш нарын холбооны “Багшийн гавьяа” одон (2011)
Тусхаар тогтонолын одон (2012)
Япон улсын засагийн газарын дээд шагнал Мандах наран одон (тууз бүхий Алтан туяа) 2018